Gökbilimciler, Daniel K. Inouye Güneş Teleskobu aracılığıyla Güneş'in fotosfer katmanından bugüne kadarki en ayrıntılı görüntüleri elde etti. Elde edilen kayıtlar, aşırı ısınmış güneş gazlarında Vincent van Gogh'un 1889 tarihli "Yıldızlı Gece" tablosundaki gece gökyüzünü andıran burgulu ve girdap benzeri yapılar olduğunu gözler önüne serdi.

Tarihi Keşif: Kelvin-Helmholtz Kararsızlığı

Sürekli büyüyen sıcak plazma girdaplarını ortaya koyan durağan görüntüler ve zaman atlamalı video kayıtları, bilim dünyasında çığır açan bir keşfe zemin hazırladı. Çapları yaklaşık 19 ila 170 kilometre arasında değişen bu kıvrımlı ve dairesel yapılar, bir yıldızın yüzeyinde ilk kez tespit edilen Kelvin-Helmholtz kararsızlığı (KHI) olgusunun varlığını kanıtladı.

KHI, iki paralel akışkan veya gaz akıntısının farklı hızlarda hareket ederken etkileşime girmesiyle ortaya çıkan dinamik bir süreç olarak tanımlanıyor. Bu olgu, 19. yüzyılda tanımlanmış olmasına rağmen bir yıldız yüzeyinde ilk kez doğrudan gözlemlenmiş oldu.

Manyetik Enerji ve Güneş Patlamaları

Colorado'daki Ulusal Bilim Vakfı Ulusal Güneş Gözlemevi'nde kıdemli bilim insanı ve çalışmanın eş başyazarı Friedrich Wöger, keşfin önemine dikkat çekti. Wöger, "Ara yüzey kararsız hale gelebilir ve rüzgarlı koşullarda bir gölde veya okyanusta oluşan dalgalara benzer şekilde, boyutları ayrışana kadar büyüyen dalga benzeri girdaplar geliştirebilir" ifadelerini kullandı.

Gökbilimci, Dünya'da nadir de olsa iyi bilinen bu meteorolojik olgunun Jüpiter ve Satürn'ün atmosferlerinde de gözlemlendiğini belirtti. Ancak Güneş'teki süreçte fark, etkileşime giren iki akışkanın yaklaşık 5 bin 540 santigrat derece sıcaklıkta plazma olması ve kararsızlığın manyetik alan içinde gelişmesi olarak öne çıkıyor.

Uydu ve İletişim Sistemlerini Etkileyen Süreçler

Araştırmacılar, KHI'nin güneş manyetik alanını bükerek aniden bir patlamayı tetikleyebilecek enerji ürettiğini vurguladı. Bu patlamalar, Dünya'daki uyduların, GPS navigasyonunun, elektrik şebekelerinin ve küresel iletişim sistemlerinin çalışmasını doğrudan etkileyebiliyor.

Çalışmanın bir diğer eş başyazarı David Kuridze, "Güneş ve Güneş benzeri yıldızlar, manyetik unsurları içinde hızlı ve patlamalı olaylardan oluşan bütün bir spektrumla karakterize edilen son derece dinamik sistemlerdir. Bu patlamaların nasıl tetiklendiği, modern güneş fiziğindeki ana sınırlardan biridir" değerlendirmesinde bulundu.

Oyun Değiştirici Bir Çerçeve

Wöger, güneş KHI'sinin keşfini "gerçek bir oyun değiştirici" olarak niteledi ve bunun Güneş'in atmosferine nasıl enerji sağladığını anlamak için yeni bir çerçeve açtığını söyledi. KHI tezahürünün, Güneş'in dış atmosferinin neden bu kadar ısındığını ve manyetik enerjinin yüzeyde nasıl birikip hareket ettiğini açıklamaya yardımcı olabileceği düşünülüyor.

Araştırma, ABD Ulusal Bilim Vakfı'nın Hawaii'de konuşlandırdığı dünyanın en güçlü güneş teleskobu kullanılarak gerçekleştirildi. Yaklaşık 1,4 milyon kilometrelik toplam güneş çapına kıyasla yaklaşık 100 kilometre derinliğindeki fotosfer katmanının gözlemlenmesiyle elde edilen bulgular, Nature dergisinde çarşamba günü yayımlandı.