Her yıl yaklaşık 25 milyar içecek ambalajının çöpe gittiği Türkiye'de, bu devasa israfı tersine çevirmek için hayata geçirilen Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) Sistemi hızla büyümeye devam ediyor. Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA) Başkanı Nurullah Öztürk, sistemin mevcut durumuna ve gelecek hedeflerine ilişkin önemli açıklamalarda bulundu.

Sisteme 482 üretici dahil oldu

DOA Sistemi'nin üreticiden tüketiciye, iade noktalarından geri dönüşüm tesislerine kadar tüm süreci dijital olarak takip ettiğini belirten Öztürk, böylece yüksek kaliteli ikincil ham maddelerin yeniden üretime kazandırıldığını söyledi.

Öztürk, sistemin geldiği noktayı şu rakamlarla özetledi:

  • 482 yetkilendirilmiş içecek üreticisi sisteme entegre edildi
  • Sistemde kayıtlı ambalajlı içecek sayısı 3 bin 673'e yükseldi
  • İlk 10 günde yaklaşık 20 milyon ambalaj vatandaşlar tarafından iade edildi
  • Mobil uygulamaya kayıtlı kullanıcı sayısı 2 milyonu aştı

Her ambalaj için 1 lira teşvik

Vatandaşlar, uygun DOA logolu ambalajları depozito iade makineleri veya manuel iade noktalarına teslim ederek her bir ambalaj için 1 lira teşvik bedeli alabiliyor. Sistem şu anda yaklaşık 2 bin 500 depozito iade makinesiyle faaliyet gösterirken, TÜÇA'nın hedefi ülke genelinde 20 bin makine kurmak. Manuel iade noktalarında ise 2026 sonunda en az 10 bin, 2027 sonunda ise yaklaşık 30 bin noktaya ulaşılması planlanıyor.

Ekonomik kazanım: 600 milyon dolar

Sistemin tam kapasiteye ulaşmasıyla birlikte içecek ambalajı ham maddesi ithalatında yüzde 35-40 oranında azalma öngörüldüğünü vurgulayan Öztürk, bu sayede cari açığa 600 milyon dolarlık katkı sağlanmasının hedeflendiğini bildirdi. Ayrıca DOA Sistemi ile 37 bin ton sera gazı emisyonunun engellenmesi bekleniyor.

Öztürk, sistemin finansmanının kamu bütçesinden karşılanmadığını, genişletilmiş üretici sorumluluğu modeli kapsamında piyasaya ambalajlı ürün süren firmaların ödediği depozito katılım bedelleriyle sağlandığını belirtti. "Devlet burada sistemi finanse eden değil, düzenleyen ve denetleyen otorite konumunda bulunuyor" dedi.

Yerli üretim ve istihdam desteği

DOA Sistemi'nin aynı zamanda yeni bir teknoloji ve hizmet ekosistemi oluşturduğuna dikkat çeken Öztürk, sahada aktif çalışan 6 yerli depozito iade makinesi üreticisi bulunduğunu, iki yabancı üreticinin de tescil sürecinin devam ettiğini söyledi. Saha operasyonlarında 21 yetkilendirilmiş operatör görev yaparken, başvuruların tamamlanmasıyla bu sayının yaklaşık 35'e ulaşması bekleniyor.

Öztürk, Avrupa Birliği'nin Ambalaj ve Ambalaj Atıkları Tüzüğü kapsamında geri dönüştürülmüş ham madde kullanımının zorunlu hale geleceğini anımsatarak, DOA Sistemi ile elde edilecek yüksek kaliteli ve izlenebilir geri dönüştürülmüş ham maddelerin Türk sanayisinin bu düzenlemelere uyumunu kolaylaştıracağını ifade etti.