Pasifik Okyanusu'nun küçük ada ülkesi Nauru, iklim değişikliğinin yarattığı tehditle başa çıkmak ve yükselen deniz seviyesi karşısında halkını güvenli bölgelere taşıyabilmek için çarpıcı bir adım attı. Ülke, "yatırım karşılığı vatandaşlık" uygulamasını devreye sokarak "altın pasaport" dönemini başlattı.

90 bin dolara vatandaşlık, 85 ülkeye vizesiz erişim

Program çerçevesinde 90 bin dolar ödeyen yabancı yatırımcılar Nauru vatandaşlığı edinebiliyor. Bu kişilere Singapur, Hong Kong ve çok sayıda destinasyon dahil olmak üzere 85'ten fazla ülkeye vizesiz veya kapıda vizeyle giriş olanağı sağlanıyor. Normal dönemde tek başvuru için belirlenen ücretin 115 bin dolar olduğu, sınırlı süreli kampanya kapsamında bu rakamın 90 bin dolara çekildiği bildirildi.

Ancak vatandaşlık kazanan kişilere ülkede arazi edinme hakkı tanınmıyor.

İklim krizi için geliştirildi

Söz konusu program, geçtiğimiz yılın başında yürürlüğe girdi. Nauru hükümeti, küresel ısınmanın tetiklediği deniz seviyesi yükselişi nedeniyle nüfusunu ve altyapısını daha yüksek rakımlı bölgelere taşımayı planlıyor.

Yaklaşık 21 kilometrekare yüzölçümüne sahip ada ülkesinde yıllarca süren fosfat madenciliği iç kesimlerin büyük bölümünü kullanılamaz hale getirmiş durumda. Bu nedenle halkın önemli bir kısmı kıyı şeridinde yaşıyor ve doğrudan deniz seviyesi yükselişinden etkileniyor.

Yetkililer, yeniden yerleşim projesinin ilk aşaması için 60 milyon doların üzerinde kaynağa ihtiyaç duyulduğunu ve vatandaşlık programından elde edilecek gelirin bu maliyetin önemli bir kısmını karşılayacağını vurguladı.

Güvenlik önlemleri sıkılaştırıldı

Yatırım karşılığı vatandaşlık uygulamaları, kara para aklama ve organize suç örgütleri tarafından suistimal edilebileceği gerekçesiyle uzun süredir tartışma konusu. Nauru hükümeti bu kaygıları gidermek için başvuru sahiplerini dört aşamalı güvenlik incelemesinden geçiriyor. Ayrıca sürekli izleme mekanizması oluşturuldu ve ciddi suç işlediği tespit edilen kişilerin vatandaşlığının iptal edilmesine yönelik düzenlemeler hayata geçirildi.

Ülke, 2000'li yılların başında yürüttüğü ve suç bağlantılı kişilerin pasaport edinmesine imkân tanıdığı iddiaları nedeniyle durdurulan eski programa kıyasla çok daha katı bir denetim sistemi benimsedi. Yetkililer, kriterleri karşılamayan çok sayıda başvurunun reddedildiğini açıklarken, reddedilen başvuru sayısı hakkında bilgi paylaşmadı.

120'den fazla kişi vatandaşlık aldı

Bugüne kadar 120'den fazla kişiye vatandaşlık verildi. Programın destekçileri, elde edilen gelirin iklim projeleri için hayati önem taşıdığını savunurken, eleştirmenler güvenlik risklerinin ve etik kaygıların göz ardı edilmemesi gerektiğini vurguluyor.