ABD Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi (NASA), İstanbul ve çevresindeki denizlerin uzaydan çekilen etkileyici görüntülerini kamuoyuyla paylaştı. PACE uydusu ile Uluslararası Uzay İstasyonu'ndan (ISS) elde edilen fotoğraflarda Karadeniz, Marmara Denizi ve İstanbul Boğazı boyunca uzanan turkuaz renkli fitoplankton yoğunluğu gözler önüne serildi.

Turkuaz rengin kaynağı: Kokkolitoforlar

NASA'nın açıklamasına göre Karadeniz ve Marmara Denizi, yılın büyük bölümünde koyu mavi ve siyaha yakın tonlarda görülüyor. Ancak ilkbaharın sonu ile yaz aylarının başlangıcında geniş alanlara yayılan turkuaz bir renk dönüşümü yaşanıyor. Bilim insanları, bu renk değişiminin arkasında "kokkolitofor" adı verilen mikroskobik fitoplankton türünün yoğun şekilde çoğalması olduğunu açıkladı.

Kalsiyum karbonat plakalarla kaplı bu tek hücreli canlılar, güneş ışığını yansıtarak deniz yüzeyine süt mavisini andıran turkuaz bir görünüm kazandırıyor. NASA yetkilileri, yılın diğer dönemlerinde ise silika kabuklu diyatomların daha yaygın görüldüğünü ve bu nedenle denizin daha koyu tonlarda algılandığını bildirdi.

PACE uydusu ve OCI cihazı devrede

NASA'nın 8 Şubat 2024'te uzaya fırlattığı PACE (Plankton, Aerosol, Cloud, Ocean Ecosystem) uydusu, Ocean Color Instrument (OCI) cihazıyla 22 Haziran 2026'da Karadeniz'deki renk değişimini yüksek çözünürlükle kayıt altına aldı. Elde edilen görüntülerde denizin geniş bir bölümünün açık mavi ve turkuaz tonlarına büründüğü net şekilde görüldü.

Uzay istasyonundan da görüntülendi

Yaklaşık bir ay önce, 27 Mayıs 2026'da Uluslararası Uzay İstasyonu'nda Expedition 74 ekibinde görev yapan bir astronot tarafından çekilen fotoğrafta ise İstanbul Boğazı boyunca uzanan turkuaz akıntılar detaylı biçimde görüntülendi. Karadeniz'den Marmara Denizi'ne doğru ilerleyen fitoplankton hareketleri ve akıntı desenleri uzaydan açıkça seçilebildi.

Ekosistem için hayati önem

NASA, iki farklı kaynaktan elde edilen görüntülerin bölgedeki mevsimsel fitoplankton hareketlerini ve deniz ekosistemindeki doğal dönüşümü gözler önüne serdiğini vurguladı. Uzmanlar, fitoplanktonların deniz besin zincirinin temelini oluşturmasının yanı sıra atmosferdeki karbonun tutulmasında da belirleyici bir işlev gördüğüne işaret etti.

Öte yandan, söz konusu turkuaz renk değişimi daha önce İstanbul Boğazı ve Marmara Denizi üzerinde dronla da görüntülenmişti. Böylece aynı doğal olay, deniz seviyesinden ve uzaydan elde edilen görüntülerle karşılaştırmalı olarak belgelenmiş oldu.