Mısır ile Etiyopya arasındaki Nil gerilimi, Addis Ababa yönetiminin nehir üzerinde yeni barajlar kurma planını resmen açıklamasının ardından yeniden tırmandı. Mısır resmi haber ajansı MENA'ya konuşan üst düzey bir yetkili, Etiyopya'nın tutumunun uluslararası hukukla bağdaşmadığını ve Kahire'nin buna 'emrivaki' olarak dayatılmasına asla müsaade etmeyeceğini söyledi.

Kahire'den sert mesaj

Mısırlı yetkili, Etiyopyalı bakana atfedilen ifadelerin, ortak bir nehri tek bir ülkenin iradesine boyun eğdirme arzusunu açıkça yansıttığını belirtti. Açıklamada, "Bu tutum meşru bir kalkınma hedefinden çok, ortak uluslararası su kaynağını tekelleştirme ve coğrafi konumu kullanarak aşağı havza ülkelerinin haklarını tehdit etme girişimidir" ifadeleri kullanıldı.

Mısırlı kaynak, Nil Nehri'nin hiçbir ülkenin tekelinde olmadığını bir kez daha hatırlatarak, nehir üzerindeki kontrol ve egemenlik iddialarının uluslararası kurallarla taban tabana zıt olduğunu kaydetti.

"Mısır, haklarını koruyacak güce sahiptir"

Yetkili, Kahire'nin daha önce Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'ne (BMGK) ilettiği mektuplarda, halkının Nil üzerindeki haklarını korumak için uluslararası hukuk çerçevesinde her türlü tedbiri alacağını açıkça duyurduğunu anımsattı. "Mısır, herhangi bir tarafın nehir akışını kontrol etmesini asla kabul etmeyecek ve buna izin vermeyecektir" diyen yetkili, ülkesinin gerekli tüm araçlara sahip olduğunu vurguladı.

Etiyopya'nın üç yeni baraj planı

Etiyopya medyasında temmuz ayında yer alan haberlerde, Addis Ababa'nın Nil üzerinde toplam 140 milyar metreküp su kapasiteli üç yeni baraj inşa etmeyi planladığı bilgisi paylaşılmıştı. Etiyopya Su ve Enerji Bakanı Hebtamu Etafa ise 15 Ağustos'ta yaptığı açıklamada, ülkesinin Nil suları üzerinde yeni barajlar kuracağını ve nehrin aşağısındaki ülkelere aktarılan suların Etiyopya'nın kontrolüne geçeceğini duyurmuştu.

Hedasi Barajı krizinin arka planı

Etiyopya, Mısır ve Sudan arasındaki gerilim, yıllardır süren Hedasi Barajı anlaşmazlığından kaynaklanıyor. Nil sularının yaklaşık yüzde 80'i Etiyopya topraklarından doğmasına rağmen ülke, bu kaynağın yalnızca yüzde 3'ünden yararlanabiliyor. Etiyopya, kıtanın en büyük hidroelektrik santrali olacak Hedasi Barajı'nın inşasına 2 Nisan 2011'de başlamıştı.

Sudan-Etiyopya sınırına yakın bir bölgede, Nil'in yüzde 85'ini besleyen Mavi Nil kolu üzerinde inşa edilen baraj, Etiyopya'nın enerji açığını kapatması ve elektrik ihraç etmesi açısından stratejik önem taşıyor. Ancak Addis Ababa yönetimi, Mısır ve Sudan ile üçlü bir anlaşmaya varamamasına rağmen barajı doldurmakta ısrar ediyor.

Kahire ve Hartum yönetimleri ise Nil suyundan paydaş ülkelere düşen yıllık payların etkilenmemesi için öncelikle üçlü bir anlaşmaya varılması gerektiğini savunuyor. Tüm tepkilere rağmen barajda temmuz 2020'de ilk dolum işlemi gerçekleştirilmiş, 20 Şubat 2022'de ise elektrik üretimine başlanmıştı.