Orta Doğu ve Ukrayna merkezli çatışmalar, küresel enerji piyasalarını kış mevsimi öncesinde derin bir dizel krizi ile karşı karşıya bırakıyor. Geçtiğimiz yıl dünya dizel ihracatının yaklaşık üçte birini karşılayan bölgelerde yaşanan aksaklıklar; sanayi, ulaşım ve ısınma sektörlerinde ciddi tedarik endişelerine zemin hazırlıyor.

Tedarik zinciri savaşın gölgesinde

Hürmüz Boğazı'ndaki nakliye sorunları, Basra Körfezi'ndeki rafinerilerin hasar görmesi ve Ukrayna'nın Rus enerji tesislerine yönelik hamleleri, küresel dizel ihracatını doğrudan kısıtladı. Dünya dizel arzının yüzde 33'ünü sağlayan bu kritik hatların aksamaması, uluslararası stokların hızla erimesine neden oldu.

Avrupa kıskacında: Stoklar eriyor

Yetersiz işleme kapasitesi nedeniyle dışa bağımlılığı en yüksek kıta olan Avrupa, kış öncesi alarm veriyor. AB'nin Rus ham petrolü ve rafine ürünlerine uyguladığı yaptırımlar, tedarik kanallarını daha da daralttı. Avrupa'daki dizel stoklarının Mart ayından bu yana yüzde 30 oranında gerilediği bildiriliyor.

Dizel fiyatı petrolü katladı

Piyasalardaki arz daralması, fiyatlara sert şekilde yansıdı. ICE Futures Europe verilerine göre dizel fiyatı, 18 Haziran'daki dip seviyesinden bu yana yüzde 40'a yakın artış kaydetti. Aynı dönemde Brent ham petrolünün yalnızca yüzde 5 yükselmesi, krizin asıl kaynağının rafine dizel arzı olduğunu açıkça ortaya koyuyor.

ABD ve Asya iç piyasaya yöneldi

ABD ve Asya'daki rafineriler yüksek kapasiteyle çalışsa da artan yerel talepler ihracatı kısıtlıyor. ABD'den Avrupa'ya yapılan sevkiyatların, iç piyasadaki kışlık ısıtma yakıtı talebi nedeniyle düşmesi öngörülüyor. Benzer biçimde Asya'da da üreticilerin dizel ve gazyağı üretimine ağırlık vermesi, küresel piyasaya sunulan yakıt miktarını azaltıyor.

Küresel enflasyon uyarısı

Uzmanlar, mevcut krizin geçici bir dalgalanma olmadığını, yüksek dizel fiyatlarının nakliye maliyetleri üzerinden küresel enflasyonu kış boyunca tetikleyeceğini vurguluyor. Enerji maliyetlerindeki bu sürekli yükselişin, tüketici fiyatlarına da doğrudan yansıması bekleniyor.