ABD ile İran arasında tırmanan gerilim, dünya enerji ticaretinin can damarı olan Hürmüz Boğazı'nı adeta bir belirsizlik bölgesine dönüştürdü. Basra Körfezi'ni açık denizlere bağlayan bu stratejik su yolundaki trafiğin aksaması, petrol gelirlerinde ciddi kayıplar yaşayan Irak'ı harekete geçirdi. Ülke, olası bir kapanma senaryosuna karşı yeni ihracat koridorları oluşturmanın planlarını yapıyor.

15 Milyar Dolarlık Yeni Proje

Reuters'a konuşan kaynaklar, Suriye topraklarına uzanması planlanan boru hattının maliyetinin 15 milyar doların üzerine çıkabileceğini bildirdi. Fizibilite çalışmaları, aralarında Chevron'un da bulunduğu bir konsorsiyum tarafından yürütülüyor. Proje, ABD'li yetkililerin "Hürmüz Boğazı'nı enerji sektörünün tekelinden kurtarma stratejisi" olarak nitelendirdiği adımların en somut parçası konumunda.

ABD Hazine Bakanı'ndan Dikkat Çeken Açıklama

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, geçtiğimiz hafta yaptığı açıklamada, "Gelecek iki yıl içinde Boğazı'nın bir önemi kalmayacak, artık sıradan bir su kütlesi olacak" ifadelerini kullanmıştı. Buna karşın projeye yakın iki kaynak, inşa sürecindeki altyapı engelleri ve bürokratik süreçler nedeniyle hattın yaklaşık dört yıl içinde tamamlanabileceğini belirtti.

Petrol Sevkıyatının Beşte Biri Bu Boğazdan Geçiyordu

Savaş öncesi dönemde dünya genelinde üretilen petrol ve sıvılaştırılmış doğalgazın (LNG) beşte biri Hürmüz Boğazı üzerinden taşınıyordu. Bessent, bu oranın yarısından fazlasının ilerleyen dönemde yer altından geçecek boru hatlarıyla karşılanacağını öngördü.

Irak'ın İhracatı Ciddi Düşüşte

Irak, kamu petrol şirketi SOMO'nun verilerine göre savaş öncesinde büyük bölümü Basra Körfezi üzerinden olmak üzere günde 3,6 milyon varil petrol ihraç ediyordu. Ancak Temmuz ayı boyunca Hürmüz üzerinden yapılan ihracat yalnızca 35,5 milyon varil düzeyinde kaldı. Bu düşüş, ülkenin alternatif güzergâh arayışını hızlandırdı.

Tarihi Hat 46 Yıl Sonra Yeniden Canlanıyor

Irak'ın kuzeyindeki Kerkük bölgesinden Suriye'nin Akdeniz kıyısındaki Banyas Limanı'na uzanan eski boru hattı, 1980'lerden bu yana düzenli olarak kullanılmıyor. Irak ve Suriye'deki çatışmalarda ağır hasar gören hattın sağlam bölümleri ise yeni proje ile teknik uyumsuzluk nedeniyle değerlendirilemeyecek. Yeni sistemde, Irak'ın kuzey ve güneyindeki sahalardan elde edilen petrol, ülkenin batısındaki Hadisa'da kurulacak bir merkez üzerinden Banyas'a taşınacak.

Suriye'den İzin Bekleniyor

Proje kapsamında eski altyapının sökümü ve Suriye'deki yeni hükümetten gerekli izinlerin alınması da zaman alacak. ABD, boru hattının "rehabilitasyon ve yeniden inşasının" memnuniyet verici olduğunu belirterek, hattın başlangıçta günlük 2 milyon varil ham petrol taşıma kapasitesine sahip olacağını duyurdu.

Konsorsiyum Teknik Çalışmalara Başladı

Surpiye ve Irak, projenin hazırlık sürecinde görev almak üzere Amerikan Chevron, TI Capital ve Katarlı UCC Holding'ten oluşan konsorsiyum ile ayrı ayrı mutabakat zaptları imzaladı. Bu adım, bölgedeki enerji koridorlarının yeniden şekillenmesi açısından kritik bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor. Irak, hâlihazırda işler durumdaki tek ihracat hattı olan Kerkük-Ceyhan boru hattı üzerinden petrol sevkıyatını geçen yıl yeniden başlatmıştı.