İngiltere'de İşçi Partisi'nin yeni Başbakanı olarak seçilen eski Manchester Belediye Başkanı Andy Burnham, Gazze savaşına ilişkin açıklamalarıyla ülkedeki Yahudi lobisinin sert tepkisini çekti. İngiltere'nin İsrail politikasında yetersiz kaldığını söyleyen ve göreve gelmesi halinde yeni yaptırımlar uygulayabileceğini belirten Burnham'a yönelik suçlamalar, iki büyük Yahudi kuruluşunun ortak bildirisiyle gündeme taşındı.

Yahudi kuruluşlarından anti-semitizm suçlaması

İngiltere'nin en etkili Yahudi kurumları arasında gösterilen Britanya Yahudileri Temsilciler Kurulu ve Yahudi Liderlik Konseyi, yayımladıkları ortak açıklamayla Burnham'ı anti-semitik olmakla itham etti. Açıklamada, siyasi eleştirilerin Yahudi düşmanlığına dönüşmesinin endişe verici olduğu vurgulandı. Londra merkezli düşünce kuruluşu European Leadership Network araştırmacısı Dr. Ziya Meral, Yahudi lobisinin baskısının Burnham'ı etkilemesinin kaçınılmaz olduğunu dile getirdi.

Burnham'dan Gazze özrü ve yaptırım sinyali

İşçi Partisi'nin Temmuz ayındaki açıklamasında Burnham, Gazze'de savaş suçları işlendiğine dair yeterli kanıt bulunduğunu belirterek ülkesinin tutumundan özür dilemişti. Yeni Başbakan, İsrail hükümetine daha fazla baskı yapılması gerektiğinin altını çizerek; kişi ve kurumlara yeni yaptırımlar uygulanmasının yanı sıra Filistin topraklarını gasbeden İsraillilerle mal ticaretinin yasaklanabileceğini ifade etmişti.

Londra'nın İsrail politikasında üç yıllık kırılma

Gazze'deki çatışmaların başladığı dönemde İngiltere, İsrail'e tam destek veriyordu. İngiliz istihbarat uçakları İsrail ordusuna istihbarat sağlarken, dönemin Başbakanı Rishi Sunak sivil protestoların şiddetle dağıtılmasına göz yumdu. Filistin destekçisi Palestine Action grubunun terör örgütü ilan edilmesi de tartışma yarattı.

Temmuz 2024'te İşçi Partisi'nin iktidara gelmesiyle birlikte Londra'nın tutumunda kademeli bir değişim yaşandı. Keir Starmer hükümeti, eylül ayında 350'ye yakın silah ihracat lisansının 30'unu askıya aldı. Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin (UCM) Başbakan Binyamin Netanyahu hakkındaki yakalama kararına yapılan itiraz geri çekildi. Mayıs ayında ise aralarında aşırı sağcı Maliye Bakanı Bezalel Smotrich ve Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir'in de bulunduğu İsrailli yetkililere yaptırım uygulandı.

Filistin'in tanınması zirve noktası oldu

İngiltere'nin değişen tutumu, 21 Eylül 2025'te Filistin devletinin resmen tanınmasıyla doruk noktasına ulaştı. Ancak aynı yıl mayıs ayında yapılan yerel seçimlerde Reform UK'nin elde ettiği büyük zafer, İşçi Partisi içinde dengeleri sarstı ve Başbakan Starmer'ın haziran ayında istifasına yol açtı.

Burnham'ı zorlayan denklem

Analistler, yeni Başbakan'ın dış politikada en önemli sınavının ABD ile ilişkiler olacağına dikkat çekiyor. Washington'ın İsrail'e verdiği koşulsuz desteğin, Burnham'ın daha sert bir tutum sergileme planlarını sınırlandırabileceği değerlendiriliyor. Gözlemciler, Yahudi lobisinin yoğun baskısı karşısında Burnham'ın seçim kampanyasında vaat ettiği yaptırımları ne ölçüde hayata geçirebileceğinin yakın gelecekte netleşeceğini belirtiyor.