Eskişehir'de yaklaşık 25 yıldır kuyumculuk yapan Hüseyin Altay, Frigler dönemine kadar uzandığı belirtilen Sivrihisar cebesi adlı geleneksel örgü sanatını yaşatmaya çalışıyor. Tamamen el emeğiyle üretilen takılar, modern teknoloji ve yapay zekâ karşısında ustalıkla ayakta tutulmaya çalışılıyor.

Askeri zırh örgüsü takıya dönüştü

İstanbul doğumlu olan ve babasının mesleği olan kuyumculuğu sürdüren Altay, ortaokulu bitirdikten sonra eğitimine devam etmeyerek çalışma hayatına atıldığını anlattı. Yıllarca farklı alanlarda çalışan Altay, daha sonra ağırlıklı olarak Sivrihisar cebesi üretimine yöneldi.

Altay, Sivrihisar cebesinin yaklaşık 1500-1600 yıllık bir geçmişe sahip olduğunu ve Frigler dönemine uzandığının söylendiğini belirtti. Eski mezarlıklardan çıkarılan örneklerin ve aile sandıklarında saklanan ürünlerin incelenmesinin, yüzlerce yıllık cebelerin varlığını gösterdiğini ifade eden Altay, şimdiye kadar gördüğü en eski örneğin yaklaşık 300 yıllık olduğunu söyledi.

Trabzon cebesine benzeyen Sivrihisar cebesinin eskiden askerlerin zırhlarında kullanılan bir örgü türü olduğunu aktaran Altay, zamanla bu tekniğin takı üretimine uyarlandığını vurguladı. Bu köklü kültürel mirası gelecek kuşaklara taşımayı amaçladıklarını dile getirdi.

Bir ürün 3-4 günde tamamlanıyor

Sivrihisar cebesinin üretimi, işlemlerin her biri ayrı ustalık gerektiren uzun bir süreçten oluşuyor. Altay, önce altın külçelerin eritilerek tel haline getirildiğini, ardından örgü, çıkarma, yıkama, tarama, kilit, cila, parlatma ve yaldız işlemlerinin uygulandığını anlattı. Bir ürünün tamamlanması yaklaşık 3-4 günü buluyor.

Geleneğin bedeli 1 milyon 700 bin liraya çıkabiliyor

Üretimde ağırlıklı olarak 22 ayar altın kullandıklarını belirten Hüseyin Altay, Sivrihisar'da evlenen kadınlara alınan bileziklerden birinin gelenek gereği mutlaka Sivrihisar cebesi olduğunu söyledi. Değerli bir maden olması nedeniyle bu geleneğin 22 ayarla sürdürüldüğünü ifade eden Altay, gramaj ve modele göre değişen fiyatların ortalama 600 bin ile 1 milyon lira arasında olduğunu kaydetti.

Elmas kullanılan özel modellerin çok daha yüksek fiyatlara ulaşabildiğini belirten Altay, bu tür bir ürün için yaklaşık 1 milyon 700 bin lira talep edilebildiğini söyledi.

Yapay zekâ bu mesleği bitiremez

Sivrihisar cebesi üretiminin tamamen el emeğine dayandığını vurgulayan Altay, teknolojik gelişmelerin bu kuyumculuk geleneği açısından tehdit oluşturmadığını düşünüyor. Gençlere mesleği öğretmeye ve bu sanata ilgi duymalarını sağlamaya devam ettikleri sürece yapay zekâ ile teknolojinin Sivrihisar cebesi üretimini sona erdiremeyeceğini ifade etti.