Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Başkanı Fatih Birol, Orta Doğu'daki son gelişmelerin petrol piyasalarında yakından izlendiğini belirterek, Hürmüz Boğazı ve bölgedeki enerji altyapısını hedef alan çatışmaların tırmanmasının arz güvenliğine ilişkin endişeleri ve piyasa görünümüne yönelik belirsizliği artırdığını ifade etti.

Birol, Hürmüz Boğazı'nı baypas etmek amacıyla giderek daha kritik bir hale gelen Babülmendep Boğazı'na yönelik tehditlerin de söz konusu endişeleri derinleştirdiğine dikkat çekti.

Körfez üreticileri alternatif güzergahlara yöneldi

Buna karşın ham petrol piyasalarının bazı dengeleyici unsurlardan destek almaya devam ettiğini vurgulayan Birol, başta Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri olmak üzere Körfez üreticilerinin önemli miktardaki petrolü Hürmüz Boğazı dışındaki alternatif güzergahlar üzerinden küresel piyasalara ulaştırmayı sürdürdüğünü, boğazdan da sevkiyatların devam ettiğini aktardı.

Birol, "Tahminlerimize göre Körfez ülkelerinin ihracatı haziran sonundaki zirve seviyelerinin altında bulunuyor, ancak mart başı ile haziran ortası arasındaki döneme kıyasla halen belirgin şekilde daha yüksek seviyelerde seyrediyor" değerlendirmesinde bulundu.

Diğer üreticiler devreye girdi

ABD, Brezilya, Venezuela ve Kazakistan başta olmak üzere dünyanın dört bir yanındaki petrol üreticilerinin ihracatlarını artırarak Körfez kaynaklı arz kayıplarının bir bölümünü telafi ettiği bildirildi.

Talep cephesinde ise Çin'in ham petrol ithalatını savaş öncesi seviyelere kıyasla yaklaşık yüzde 50 azaltmasının piyasaların dengelenmesinde belirleyici bir rol üstlendiği kaydedildi.

Stratejik stoklar piyasaya rahatlama sağlıyor

Birol, IEA üyesi ülkelerin sürdürdüğü acil durum petrol stok salımlarının da piyasalara önemli ölçüde nefes aldırdığını belirterek, "11 Mart'ta 400 milyon varil petrolün piyasaya sunulmasına yönelik ortak eylemin duyurulmasından bu yana üye ülkeler yaklaşık 290 milyon varil petrolü piyasaya sürdü ve ilave miktarlar da ulaşmaya devam ediyor. Üye ülkeler, kamu kontrolündeki 1 milyar varilin üzerindeki stoklar dahil önemli miktarda acil durum rezervini elinde bulundurmayı sürdürüyor" ifadelerini kullandı.

Öte yandan, rafineri faaliyetleri ve petrol ürünleri arzının ham petrol teslimatlarındaki artış kadar güçlü toparlanamaması nedeniyle dizel ve benzin dahil rafine ürünler piyasasının ham petrol piyasasına kıyasla çok daha sıkı bir görünüm sergilediği vurgulandı.

LNG sevkiyatları arz kaybının yüzde 70'ini karşıladı

Doğal gaz piyasalarına ilişkin değerlendirmelerde de bulunan Birol, başta ABD olmak üzere Kanada'nın da katkısıyla diğer bölgelerden artan LNG sevkiyatlarının Hürmüz Boğazı üzerinden yaşanan arz kaybının yaklaşık yüzde 70'ini telafi ettiğini bildirdi.

Ancak Körfez'den LNG ihracatının yeniden başlamasında yaşanacak olası gecikmelerin piyasaların daha uzun süre sıkı kalmasına yol açabileceği, bu durumun etkisinin önümüzdeki kış öncesinde doğal gaz depolarını doldurmaya çalışan Avrupa ülkeleri başta olmak üzere tüm LNG ithalatçılarında hissedileceği uyarısı yapıldı.

IEA'dan çatışmaların sona erdirilmesi çağrısı

IEA, küresel enerji arz güvenliğinde daha fazla bozulmanın önüne geçilebilmesi için devam eden çatışmaların bir an önce çözüme kavuşturulması ve bunun Hürmüz Boğazı'nın tam ve koşulsuz şekilde yeniden açılmasını içermesinin hayati önem taşıdığı yönündeki değerlendirmesini yineledi.