Facebook, Instagram ve WhatsApp'ın çatı şirketi Meta, akıllı gözlükleri nedeniyle Almanya'da hukuki soruşturmayla karşı karşıya. Ülkedeki dijital haklar alanında faaliyet gösteren sivil toplum örgütü HateAid, Meta'nın yanı sıra Ray-Ban üreticisi EssilorLuxottica ve ilgili perakende zincirleri hakkında kişisel verilerin korunmasına yönelik yasaları ihlal ettikleri gerekçesiyle cumhuriyet savcılığına suç duyurusunda bulundu.

Şikayetin temeli: Federal veri koruma yasası

HateAid, yazılı açıklamasında özellikle "Ray-Ban Meta Wayfarer" modeline dikkat çekerek, bu cihazların Almanya'daki dijital mahremiyet mevzuatıyla bağdaşmadığını bildirdi. Örgüt, şikayetini federal dijital veri koruma yasasına dayandırdı. Söz konusu mevzuat, kişileri fark ettirmeden kayıt yapmak amacıyla tasarlanmış iletişim cihazlarının satışını açıkça yasaklıyor.

"Her an görüntülenebilirsiniz"

HateAid Yöneticisi Josephine Ballon, konuya ilişkin değerlendirmesinde toplumda oluşan kaygıyı şu sözlerle dile getirdi:

"Akıllı gözlüklerden kaçacak bir yer yok. Her an görüntülenebileceğiniz ve ardından internette ifşa edilebileceğiniz gerçeğiyle yaşamak zorunda kalıyorsunuz."

İhbar edilen şirketler

Sivil toplum kuruluşu, Meta yönetiminin yanı sıra EssilorLuxottica'nın ilgili birimleri ile Fielmann, Apollo-Optik, Mister Spex ve MediaMarkt perakende zincirlerini Frankfurt merkezli Dijital Suçlar Soruşturma Bürosuna (ZIT) ihbar etti. Mister Spex ise kendilerine resmi bir tebligat ulaşmadığını belirterek mahremiyetin korunmasını son derece ciddiye aldıklarını kaydetti.

Düzenleyici kurumun tutumu

Almanya'nın dijital iletişim düzenleme kurumu Federal Ağ Ajansı (BNetzA), 2023 sonlarında akıllı gözlüklere ilişkin yayımladığı görüşte, gizli ses veya video kaydı yapabilen bağlantılı cihazların yasak kapsamında olduğunu bildirmişti. Kurum sözcüsü Reuters'a yaptığı açıklamada, "Kayıt işlevi bir optik sinyal yardımıyla açıkça görülebildiği sürece akıllı gözlüklerin mülkiyeti, ithalatı veya satışı yasak değildir" ifadelerini kullandı. BNetzA, akıllı gözlük pazarını yakından izlediğini, ancak şu aşamada resmi bir ihlal soruşturması yürütmediğini aktardı.

Kadınlara yönelik dijital zorbalık uyarısı

Öte yandan Alman yayın kuruluşu SWR, geçen ay Hamburg Eyaleti Veri Koruma ve Bilgi Özgürlüğü Kurumunun akıllı gözlük kullanımına karşı hukuki adımlar attığını duyurmuştu. HateAid ise açıklamasında, ağırlıklı olarak kadınları hedef alan görsel tabanlı dijital zorbalık vakalarında artış kaydettiklerini vurgulayarak şu uyarıda bulundu:

"Akıllı gözlükler, son derece göze çarpmayan bir gözetleme teknolojisinin günlük bir eşya gibi gizlenmesine imkan tanıyor."