Türkiye genelinde 1 Temmuz 2024 itibarıyla resmen hayata geçirilen Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) Sistemi, başlangıçta tartışmalara konu olmuştu. Özellikle sokak toplayıcılarının bu uygulamadan zarar göreceği, eskiden değersiz görülen pet ve cam şişelerin geri dönüşüm merkezlerine yönlendirileceği ve toplayıcıların geçim kaynağını kaybedeceği iddia ediliyordu.

Türkiye Çevre Ajansı'ndan sahadan rapor

İlgili iddialara yanıt, Türkiye Çevre Ajansı tarafından yapılan açıklamayla geldi. Ajans, sahada gerçekleştirilen gözlem ve yüz yüze görüşmelerin sonuçlarını paylaştı. Açıklamada, Sokak Toplayıcıları Derneği Başkanı ile çok sayıda toplayıcının uygulamaya olumlu baktığı, sistemin kayıtlı, sürdürülebilir ve daha güvenli bir çalışma ortamı sunduğuna inandığı bildirildi.

Sıdık Haytar: "Günde 500 şişe, aylık 15 bin lira"

Yıllardır sokak toplayıcılığı yapan Sıdık Haytar, sistemin kendileri için dezavantaj değil tam tersine büyük bir avantaj oluşturduğunu vurguladı. Eskiden elindeki pet şişelerin çöp olarak görüldüğünü ve kimsenin ilgilenmediğini belirten Haytar, "Şimdi tanesini 1 liradan satıyoruz" dedi.

Haytar, günde ortalama 500 şişe topladığını, bunun günlük 500 lira, aylık ise yaklaşık 15 bin lira gelir anlamına geldiğini söyledi. Bu kazancın çocuklarının okul masraflarına önemli katkı sağladığını ifade eden Haytar, "Eskiden pet şişenin kilosunu 23 liraya satıyorduk, şimdi yaklaşık 70 liraya denk geliyor" ifadelerini kullandı.

Cam şişelerin de artık alıcı bulduğunu söyleyen Haytar, "Eskiden cam şişeleri alan yoktu, şimdi onları da 1 liradan satıyoruz. Bu uygulama yürürlüğe girdikten sonra daha avantajlı hale geldik, sokaklardan daha rahat topluyoruz. Bizi mağdur etti yönündeki iddialar gerçeği yansıtmıyor, kesinlikle öyle bir durum söz konusu değil" diye konuştu.

Abuzer Aytaç: "Günde 2 bin şişe, aylık 60 bin lira"

Sokak toplayıcısı Abuzer Aytaç da benzer tabloyu çizdi. Aytaç, "Eskiden bunların tanesi çöptü, kimse almıyordu. Şimdi tanesi 1 lira olduğu için günde yaklaşık 2 bin adet topluyoruz. Aylık gelirimiz de yaklaşık 60 bin liraya ulaşıyor" dedi.

Uygulamanın işlerini daha da iyi hale getirdiğini vurgulayan Aytaç, sözlerini şöyle tamamladı: "Eskiden değeri olmayan ambalajlar artık gelir kapısı oldu. Tanesi 1 lira olunca herkes bu şişeleri toplamaya başladı. Bize yeni bir nefes oldu."

Yeni dönem: Atık artık gelir kapısı

Saha verileri, depozito sisteminin sokak toplayıcılarını beklenenin aksine gelir kaybına değil, gelir artışına taşıdığını gösteriyor. Uzmanlar, sistemin hem çevre temizliğine hem de atık toplama sektöründeki kayıt dışı ekonominin görünür hale gelmesine katkı sağladığını belirtiyor.