Çekya'da iktidardaki koalisyon hükümeti, İstanbul Sözleşmesi'ne ilişkin onay sürecini resmen sonlandırma kararı aldı. Ülke, böylece sözleşmeyi imzalamış ancak yürürlüğe koymamış ülkeler arasındaki yerini korurken, Letonya'nın ardından anlaşmadan çekilen son ülke oldu.

Onay süreci iptal edildi

Eski Başbakan Petr Fiala'nın 2023 yılında başlattığı onay süreci, yeni hükümetin aldığı kararla tamamen iptal edildi. Çek basınında yer alan haberlere göre, mevcut hükümet sözleşmeyi yürürlüğe koyma yönündeki çalışmalara son vererek İstanbul Sözleşmesi'nden çekilmiş sayıldı.

Öte yandan Çekya Senatosu, Ocak 2024'te gerçekleştirdiği oylamada sözleşmenin onaylanmasını reddetmiş ve metni veto etmişti. Senatörlerin önemli bir bölümü, sözleşme metninde bulunan bazı ifadelere açıkça karşı çıkmıştı.

Asıl gerekçe: Toplumsal cinsiyet kavramı

Çekya'nın onay sürecini sonlandırmasındaki temel gerekçe, sözleşmede biyolojik cinsiyet yerine toplumsal cinsiyet kavramının kullanılması oldu. Yetkililer, bu durumun geleneksel aile yapısını ve toplumsal değerleri tehdit ettiği görüşünü savundu.

Türkiye 2021'de çekilmişti

Resmi adı Kadına Yönelik Şiddet ve Aile İçi Şiddetin Önlenmesi ve Bunlarla Mücadeleye Dair Avrupa Konseyi Sözleşmesi olan İstanbul Sözleşmesi, 2011'de İstanbul'da düzenlenen Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi'nin 121. toplantısında kabul edilmişti. Avrupa Birliği anlaşmayı 13 Haziran 2017'de imzalarken, Rusya ve Azerbaycan imzalamayı reddetmişti.

Çekya'nın yanı sıra Slovakya, Litvanya, Macaristan, Ermenistan ve Bulgaristan da sözleşmeyi imzalamış ancak yürürlüğe koymamıştı. Türkiye ise sözleşmenin bazı maddelerinin toplumsal cinsiyet eşitliği ve geleneksel aile değerlerine zarar verdiği gerekçesiyle 2021 yılında anlaşmadan çekilme kararı almıştı.