Kahramanmaraş'ın Elbistan ilçesine bağlı Yalıntaş Mahallesi'nde, su kaynağının bulunmadığı 2 bin rakımlı bir yaylada başlatılan susuz kayısı yetiştiriciliği projesi dünya çapında ses getirdi. 17 yaşındaki Robert Lisesi öğrencisi Ayşe Umay Bahçıvan'ın geliştirdiği proje, iklim değişikliğiyle mücadele alanında önemli başarılara imza attı.

Termik santralin atığıyla geliştirilen çözüm

Çalışma kapsamında termik santralden elde edilen leonardit gübrenin su tutma özelliği kullanılarak, toprağın nem kapasitesi artırıldı. Bu yöntemle 500 kayısı ağacıyla başlayan üretim, beş yıl içinde meyve vermeye başladı. İlk hasatta yaklaşık 4 ton yaş meyve elde edilirken, bu rakam yaklaşık 1 ton kuru kayısıya karşılık geldi.

Bölgede daha önce hiç kayısı üretimi yapılmadığını belirten Bahçıvan, "Burada 500 fidanla susuz tarımla üretime başladık. Eğer su kullanılacak olsa sudaki tuz miktarı toprağı daha kötü duruma getirebiliyor. Leonardit gübreyi toprağın içine karıştırdığımızda su tutma kapasitesi artıyor ve sabah saatlerindeki nem daha verimli kullanılıyor" dedi.

70 yıllık atıl arazi devasa projeye dönüştü

Proje, yaklaşık 70 yıldır boş duran arazide başladı. Aile üyelerinin görev dağılımı yaparak yürüttüğü çalışmaya zamanla diğer miras sahipleri de katıldı. Şu anda 4-5 ailenin dahil olduğu projede 10 bin ağaçlık kapasiteye ulaşıldı.

Uluslararası arenada Türkiye'yi temsil etti

Yurtiçi ve yurtdışı üniversitelerden aldığı staj ve araştırma destekleriyle akademik makaleye dönüştürülen proje, uluslararası yarışmalarda da boy gösterdi. Amerika Birleşik Devletleri'nde Terra Science tarafından düzenlenen iklim ve çevre odaklı yarışmada 950 proje arasında gümüş derece elde eden proje, Lise Öğrencileri İklim Değişikliği Proje Yarışması'nda ise Türkiye birincisi oldu.

İngiltere'de düzenlenen benzer konseptli yarışmada bronz madalya kazanan proje ekibi, 30 Eylül'de Şanlıurfa'da gerçekleştirilecek TEKNOFEST etkinliğine katılacak. Kasım ayında ise Hong Kong'da ekonomi odaklı yarışmada girişimcilik projesi olarak finale kalacak.

Hedef küresel pazarlar

Bahçıvan, bölgede kurutma sistemleri kurmayı ve daha az kimyasal kullanılmış kuru kayısıyı Avrupa Birliği pazarına sunmayı hedeflediklerini söyledi. Uzak Doğu pazarına açılma planları da olduğunu belirten genç girişimci, "Pes etmemek ve araştırma yapmak gerekiyor. Bu sayede büyük çaplı projelere dönüşebiliyor" ifadelerini kullandı.